Samorządy na pierwszej linii frontu. Bezpieczeństwo i odporność regionów tematem Krynicy Forum 2026

Powodzie, susze, zagrożenia militarne, problemy z dostępem do żywności i ryzyko przerw w funkcjonowaniu placówek medycznych – współczesne kryzysy wymagają sprawnego działania na wielu poziomach. O tym, jak przygotować lokalne społeczności na nieprzewidziane sytuacje i skuteczniej chronić mieszkańców, rozmawiali uczestnicy wtorkowego Okrągłego Stołu podczas Krynicy Forum 2026. W centrum debaty znalazły się kompetencje samorządów, współpraca ze służbami oraz praktyczne rozwiązania wzmacniające bezpieczeństwo regionów.

W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele administracji rządowej i samorządowej, parlamentarzyści oraz eksperci. Wśród nich znaleźli się m.in. wojewoda małopolski Krzysztof Jan Klęczar, posłowie Anna Pieczarka i Patryk Wicher oraz radny województwa małopolskiego Jan Duda.

Dyskusja koncentrowała się na tym, jak przekładać założenia ogólnokrajowych strategii na konkretne działania w gminach i powiatach. Uczestnicy podkreślali, że skuteczny system bezpieczeństwa wymaga nie tylko odpowiednich przepisów, ale również zasobów, przygotowania i sprawnej współpracy w terenie.

Bezpieczeństwo wymaga wspólnego działania

W ramach Akademii OLiOC organizowane są krajowe treningi reagowania, które mają przygotować mieszkańców do właściwego postępowania w sytuacjach zagrożenia. Zdaniem uczestników debaty równie istotne jest wzmacnianie samorządów, które powinny dysponować odpowiednimi uprawnieniami, finansowaniem i zapleczem organizacyjnym, by skutecznie realizować zadania związane z ochroną ludności.

Znaczenie współpracy lokalnych instytucji podkreślił Jan Duda, przewodniczący Komisji Ochrony Środowiska i Bezpieczeństwa Publicznego Sejmiku Województwa Małopolskiego.

– Jako przewodniczący Komisji Ochrony Środowiska i Bezpieczeństwa Publicznego Sejmiku Województwa Małopolskiego szczególną wagę przywiązuję do współpracy samorządów ze służbami ratowniczymi, organizacjami społecznymi i lokalnymi przedsiębiorcami. Nie możemy też zapominać o bezpieczeństwie żywnościowym. Małopolska ma ogromny potencjał rolniczy, a lokalni producenci i krótkie łańcuchy dostaw mogą odegrać bardzo ważną rolę w sytuacjach kryzysowych. […] Naszym zadaniem jest budowanie systemu, który będzie skuteczny nie tylko na papierze, ale przede wszystkim w codziennym życiu i w chwilach rzeczywistego zagrożenia – powiedział Jan Duda.

Ważnym elementem przygotowań na sytuacje nadzwyczajne jest także zapewnienie ciągłości działania szpitali. Placówki medyczne muszą być gotowe nie tylko na zwiększony napływ pacjentów, lecz również na zakłócenia w dostawach prądu, wody, leków i materiałów medycznych.

Radny województwa małopolskiego Marek Wierzba zwrócił uwagę, że odpowiednie przygotowanie ochrony zdrowia wymaga współdziałania szpitali, samorządów, służb ratunkowych, przedsiębiorstw komunalnych oraz mieszkańców. Dopiero połączenie ich możliwości pozwala budować rozwiązania, które sprawdzą się w praktyce.

Z kolei radny Piotr Dziurdzia wskazał na znaczenie kondycji psychicznej społeczeństwa, szczególnie młodych ludzi. Jak zaznaczył, odporność społeczna zależy również od umiejętności radzenia sobie ze stresem, trudnościami i niepewnością. Nawet najlepiej przygotowane procedury nie zastąpią ludzi zdolnych do podejmowania odpowiedzialnych decyzji w wymagających okolicznościach.

Zagrożenie to także zjawiska pogodowe

Wojna w Ukrainie i napięcia międzynarodowe sprawiają, że kwestie obronności zajmują istotne miejsce w debacie publicznej. Wojewoda małopolski Krzysztof Jan Klęczar przypomniał jednak, że samorządy muszą przygotowywać się również na zagrożenia związane z gwałtownymi zjawiskami pogodowymi i zmianami klimatu.

– Gotowość do reagowania na sytuacje kryzysowe zaczyna się od lokalnych struktur. Intensywne opady deszczu, powódź błyskawiczna, osuwiska czy susza to zjawiska, które stawiają przed samorządami szereg wyzwań. To bardzo ważne, by zarówno przygotowanie, jak i zdolność do reagowania, były w centrum strategii jednostek samorządu terytorialnego – podkreślił wojewoda.

Poinformował również, że Rządowy Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej jest realizowany już drugi rok. W bieżącym roku do Małopolski przeznaczono w jego ramach 415 mln zł.

Liczą się efekty, a nie tylko wysokość nakładów

Uczestnicy Okrągłego Stołu zwracali uwagę, że skuteczności działań na rzecz bezpieczeństwa nie można oceniać wyłącznie na podstawie wydanych pieniędzy. Równie ważne są właściwe planowanie, wykorzystanie dostępnych zasobów oraz zaangażowanie organizacji pozarządowych, środowisk naukowych i lokalnych społeczności.

Istotną część dyskusji poświęcono bezpieczeństwu żywnościowemu. Wśród proponowanych rozwiązań znalazły się działania na rzecz zachowania lokalnych targowisk, przetwórni, magazynów i chłodni, które mogą mieć duże znaczenie dla utrzymania dostaw w sytuacjach kryzysowych.

Szansę na wzmocnienie lokalnego rolnictwa uczestnicy dostrzegli również w rozwijaniu współpracy producentów ze szkolnymi stołówkami. Takie rozwiązanie pozwalałoby wspierać regionalnych dostawców, a jednocześnie tworzyć lokalne sieci zaopatrzenia, które mogłyby okazać się szczególnie przydatne w razie zakłóceń w dostawach żywności.

Wnioski z debaty wskazują, że odporność regionu nie opiera się na jednym rozwiązaniu ani jednej instytucji. Jej fundamentem są dobrze przygotowane samorządy, sprawne służby, stabilne zaplecze medyczne i żywnościowe oraz mieszkańcy, którzy wiedzą, jak postępować w sytuacjach zagrożenia. To właśnie współpraca tych elementów decyduje o tym, czy system bezpieczeństwa będzie skuteczny wtedy, gdy naprawdę okaże się potrzebny.